Dokumentu Akzioak

Nire talaiatik

Delphine Paris, New Yorkeko euskalduna

Gaurkoan, Baionako Herria aldizkarian astero argitaratzen dudan artikulua hona ekartzea erabaki dut. Bere horretan utzi dut --euskalkian alegia-- kanbiatzeko puxkat. Enjoy egin!

New Yorken hilabete huntan gertatu pasadizoa behar dut kondatu gaur, eta Etxeorratzen Hiria deitua den huntan agitu zautana partekatu. Presuna bat behar dauzuet aurkeztu, urriaren 14an ezagutu dutana New Yorkeko karrika batean, "Columbus Day"ko kabalkadatik hotelerat gibelerat nindoala. Kabalkadan parte harturik, boneta buruan, mokanesa lepoan eta akordeona bizkarrean, autobusetik jaitsi naiz eta emazte bat zaut mintzatu, euskaraz. Solasten hasi eta duela abantxu 50 urte hiri huntan bizi den arnegitarra dela jakin dut, Ondarrola-Borderriko Delphine Paris. 81 urte ditu. Sasoinez, burua argi eta gogoa argiago ikusi dut. Erretreta harturik bizi da hemen, bakarrik, inguruan guziak amerikano, eta lagunak irlandesak, alemanak-eta; euskaldunik batere. Izan ere, erran daut, "zu zira hiri huntan 47 urtetan ezagutu dutan lehenengo euskalduna". Euskara ederrean erran du, "euskalduna bainiz, aita Luzaideko, ama Ondarrolako. Batzuk erraiten dute euskarak ez duela balio Euskal Herritik atera ezkeroz, baina hori ez da batere egia. Ene lengoaia da eta ni kontent niz euskara ukaitiaz", erran du, uros herrikide bat atxeman duelakoz beti barnean daraman Euskal Herriaz mintzatzeko.

2013 NY mendeurrena delphine paris

Hogoi urtetan atera zen Delphine Euskal Herritik. Ahizpa bazuen Londresen eta Ingalaterrako hiriburuan hamar urte eman zituen. Londresen ahizpa esposatu zelarik, anaia bazuen Estatu Batuetan eta Ameriketarat jitea deliberatu zuen. Aita egona zuen sei urtez Nevadako Renon artzain, eta baita bi oseba ere, Kalifornian, gero gibelera joanak. Delphinek nahi zuen ezagutu Amerika. "Gaztetarik ez nuen nahi laborantxan, beti nahi nuen joan norabait, eta Londren hamar urte eman ondotik, anaiari buruz jin nintzen hunat, Salt Lake City-rat. Ingelesa nekien eta berehala harrapatu nuen lana. Gero, hiru hilabeteren buruan, San Frantziskorat joan nintzen, bi urte, hotel handi batean lanean, eta azkenik handik New Yorkerat".

Hoteletan eta ospitaletan emazteen zaintzen egiten zuen lan, eta egun ere hala ari da batzuetan, bolondres, baita itzultzaile ere, euskaldunen lau lengoaiak baitakizki. Euskal Herrian dantzazale, San Frantziskon-eta gostian aritzen zen fandangotan, baina ez zuen gizoneri lotu nahi: beti ikusi izan du bere burua independente. "Uros naiz, bizi ona ukan dut eta ez naiz plainitzen ahal. Beste jende batzuek laguntzen ditut, badut 'social security' zerbait eta ontsa naiz. Ahizpak nahi luke atsulutuki joan nadin harekin bizitzera Londrerat, baina mementuko ontsa naiz hemen", kondatzen dauku.

Loriatu gira elgarrekin solasean. Bizitza interesgarria eta aberatsa du, ez menturaz dirutan, baina bai esperientzian. Izan ere, zer nahi duen eta zer ez, eta zer lehenesten duen ongi dakien presuna horietarik dela antzeman diogu. Guk duela bi aste elgar ezagutu izana mirakulua da. New Yorkeko karrika batean elgarrekin topo egitea, miliunka jende bizi den munduko handienetarik den hiri huntan, gauza ia ezinezkoa zen. Baina gertatu da. Harremanetan segituko dugu Delphinerekin. Joseph Caminok Arnegi bere herriari buruz idatzi liburua igorriko diogula agindu diogu. Eta artikulu hau. Maite ukanen ditu hain segur. Mila esker Delphine.

2013/10/31

Huntaz eta hartaz, galderaren bati arrapostu eta abuztu oneko agiantza

Abuztuan gaude, jende askorentzat hilabete bitxia ipar hemisferioan, uda petoa baita, jende asko oporretan edo erdi-oporretan, lanean geratzen direnak sarritan arnas erdiz lanean, eta Estatu Batuak bezalako lekuetan, esaterako, euskal piknik sasoina. Euskal Herriko herrietako festen parekoak dira AEBetan euskal piknikak. Horien artean, badira lokalagoak direnak, edo handixeagoak edo berexiagoak, horien artean doaike datorren larunbatean Nevadako Gardnervillen egingo dena; bertako piknikarekin batera NABO Euskal Kantari Eguna ere bateratuko baitu aurten (hala egiten du bi urtean behin) Gardnervilleko Mendiko Euskaldun Clubak, Estatu Batuetako euskal kantuzale eta bertsozaleen bilgune bilakatuz, Mattin Etchamendy ezterenzubiarra agertoki gainera igoko diren zahar eta gazte, banakako eta taldekako herrikar kantuzaleen gidari.

Irakurle batzuk 'Nire Talaiatik' sail honen maiztasunak dauzkan gorabeherez galdetu didate. Egiari zor, azken aldi gero eta luzeagoan gero eta zailagoa ari da bilakatzen, ez Talaiak idaztea, EuskalKultura.com proiektu eta apostu/postura/pario osoarekin aurrera egitea baizik. Ahal dugun bitartean hemen segituko dugu, azken 12 urteetan egin dugun bezalaxe, baina egoera konplikatua dago. Urte hasiera bakoitza amildegira salto egitea bezala da, gastuen zutabea beti finko eta segitzeko gehiago ezin jaitsian, eta sarrerena galdera-ikur handi bat bihurtuta. Eta egungo mozketek, mozketen gainean dihardute, gu amildegiratzen. Irailean Jaurlaritzako ekipo berriarekin bilduko gara eta badirudi orain artean antzeko ikusmolde batzuk dauzkagula, baina ikusi beharko gauzak praktikan nola mugitzen diren. Beste administrazio batzuk ere agindu dizkigute gauzak, baina gauzatu artean dilindan segitzen dugu, dagoeneko 2013 urtearen erdia pasexea daukagun honetan.

Uztaila Argentina iparraldeko Misiones probintzian, Iguazu-ko urjauzietatik gertu dagoen Corpus Christi-ko Eusko Etxeak antolatu zuen astebeteko Euskal Argentinar Festa Handiarekin bukatu genuen. Besteak beste, egitarauko egun bat bertako leinu indigenek pairatzen duten egoerari buruzko laburmetraia bat errodatzeari eskaini zioten. Laburmetraia hemen dago ikusgai. Eta making of-a hemen. Uztailean baita ere, euren urteroko festa egin zuten Quebec-eko Trois-Pistoles herrian Parc de l'Aventure basque en Amerique erakustokikoek. Hemisferio berean, bertatik ez urrunegi, abuztuan egingo dute eurena St Pierre eta Miquelon-goek, badakizu, Frantziaren baitan dagoen euskal historia luzeko artxipelago horretakoek, ikurriña euren banderako parte egin zutenek.

Buenos Airestik, Iparraldeko Euskal Etxeko Norma Riosek gogora ekartzen digu indarrean daukatela 'Euskaldun bati gertatutakoa' ipuin lehiaketa, originalak entregatzeko epea urriaren 15a izanik. Eta Boisetik, Henar Chicoren bloga medio jakin dugu Bilboko Aste Nagusiak webgunea abiatu duela munduan dauden astenagusizaleei Bilboko ekitaldiekin bat egiteko aukera emateko.

Boisetik atera gabe bertako Biotzetik euskal abesbatzako lagunek iragarri digute abuztuaren 30-irailaren 1ean Kaliforniako San Diegon izango direla, San Diego Festival of Sail itsas jaialdian parte hartzeko, eta bereziki euskal marinel kantak kantatuko dituztela, babesa emanez Christine Echeverria Bender idazleak "Abroad Cabrillo's Galeon" izenpean argitaratu duen bere azken nobelaren aurkezpenari. Hirugarren belaunaldiko euskal-estatubatuarra, Christine Bender idahotarra nobela historikoan espezialdua da eta hau du arrakastaz argitaratzen duen laugarren nobela, euskal protagonistak ere tarteko. Aleak izenpetuko ditu 30ean San Diegon, inguruko beste hainbat hiri eta herrik bezala euskal iragan aberatsa duen San Diegon hain zuzen, haste-hastetik eta itsasotik lehenengo mendebaldetarrak kostalde horretara iritsi zirenetik euskaldunen markaduna den hiria.

Gogoratu, abuztuan ez dugula buletina plazaratuko eta hurrengoa, irailaren 2an, astelehena, izango dela. Izan uda on, hego hemisferiotik irakurtzen gaituzuna bazara, eta negu on, hegotik. Gero arte!

[tarte honetan informaziorik bidali nahi badiguzu, egin lasai, irailetik aurrera argitaratuko dugu; agenda abuztuan ere berritzen segituko dugu]

2013/08/06

Cathy Biscaichipy, Beñat Minondo, Marisol Irigoyen, Villa Mariako Euskal Astea, Gaztemundu...

Gaurko iruzkina goibel hasiko dugu. Egiari zor, Diaspora zabalean ibili ohi garenez, maiz heltzen zaizkigu kolpatzen gaituzten berri txarrak, lagun eta ezagunen heriotzei lotutako berriez ari naiz. Eta azken pare bat astetan ere halaxe gertatu da. Aste honetatik hasita, astelehenean hil zen Kalifornian Cathy Biscaichipy. Wyomingdarra zen eta Urrizaga abizenez euskaldun munduratu zen Buffalon. Garazi aldeko xuka polit hori ikasi zuen gurasoengandik eta goxotasun horretan atxikiko dugu bere irudia. Bere inguruko jende askok bezala, bagenekien minbizia zeukala, baina ez heriotzetik hain gertu, ez baitzuen adierazi nahi izan. Berriak, beraz, ezustean harrapatu du jende asko, hurbilekoak ere. Euskal Herrian zein Kaliforniako Chinon suertatu izan ginen berarekin. Euskaldun atxikia, Chinoko Euskal Etxean hamaika gauzatan lankide zen, baita elkartearen NABO ordezkari ere. Besarkada tinki bat eta doluminak seme-alaba, familia eta lagunei.

Iragan igandean, berriz, Baxenabarreko Bidarrain, Beñat Minondo hil zen, laguna eta lagunen laguna hau ere. Euskal Argentina elkarteko kide eta diruzain gisa ezagutu genuen Beñat, baina bere arrastoa handia eta zabalagoa zen, hautetsi gisa, Bidarraiko zinegotzi, langileen alde engaiatua, ingurukoen zerbitzari. 57 urte zituela zendu zen, gauez, lo zegoela. Kasu honetan ere, zinez ezustean harrapatu du bere heriotzak hainbat jende eta lagun Euskal Herrian zein Ameriketan. Rugbilari izana eta rugbizale, gizon arras alagera eta omore onekoa zen, beti laguntzeko prest. Rosarion, Argentinako Euskal Aste Nazionalean geneukan ikusia azken aldikoz, joan den azaroan, eta Euskal Argentinako urteko biltzar nagusian, apirilaren 13an, behar genuen berriz ere ikusi elkar. Asteazken honetan, Eiheralarren (Nafarroa Beherea) egindako elizkizunetan, eliza jendez mukurru zen, kanpoan ere 80-90 bat pertsona zutik funtzioa segitzen. Meza hiru apezak eman zuten, lore-sorta eta plakak hogeitik gora izan ziren, ehorzketa ere hunkigarria. Mezaren audioa hona bildu du Benoit Etcheverryk (pisua da).

Eta pare bat aste lehenago Kalifornian --elizkizunak Chinon bihar larunbata, martxoaren 23an egingo dira--, Marisol (Arrachea) Irigoyen hil zen, minbiziz, bere senar Juanito Irigoyen joan den abenduan hil ondoren. Senar-emazte politak ziren, elkar ikusten genuelarik beti solasten genuen eta alaba Isabel Irigoyen-Gavinet ere aspaldiko laguna dugu. Juxtu hil zen asteburuan, Euskal Herrian zen Fidela euren iloba eta Amaiurren egin genuen topo. Aurreko bietan bezala, kasu honetan ere, doluminak euren familiari: Isabel eta bere senar eta seme-alaba txipieri, eta baita Frank eta Fidela (Irungaray) Irigoyen-i eta euren seme-alaba Fidela eta Feliperi, Fidela nire adineko laguna.

Oso bestelako gaiak orain: aipatu, batetik, Argentinako aurtengo Euskal Aste Nazionaleko arduradunek --Villa Mariako Euzko Etxeak-- datak doitu dituztela eta, ondorioz, 2013ko Euskal Astea azaroaren 8, 9 eta 10ean izango dela. Ez da, beraz, geroago aipatuko dugun New Yorkeko Euzko Etxearen Mendeurren asteburu berean izango. Aldaketa handia da, aurreko datak urriaren 12aren ingurukoak baitziren. Emango dugu albisteen sailean ere, planak zeuzkan jendeak lehen bait lehen behar bezala jakin dezan.

Bestetik, normalean berehalako batean deituko du Eusko Jaurlaritzak 2013ko Gaztemundu programa, aurten euskal etxeetako musikariei eskainia, seguruenik adin muga kenduta (hau deialdia ateratzen denean baieztatzeke). Badirudi datak abuztuaren 31etik irailaren 14ra artekoak izango direla eta, iaz bezala, hamabost plaza deitzekotan dira. Baliteke datorren astean bertan, Aste Santu bueltan agertzea deialdia buletin ofizialean, Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian.

Adierazi, bestalde, ekonomiaren haizeek trumoitsuak edo ekaitz ekarle segitzen dutela gure artean. Egoera ekonomikoa Euskal Herrian txarra da, Espainian txarragoa eta Europatik datozen berriak ere ez dira batere lasaigarriak. Euskal Etxeei dagokienez, Jaurlaritzatik, Kanpoan dauden Euskal Komunitateen Zuzendaritzatik, iragarri dute dagoeneko urte konplikatua izango dela, gerrikoa hestutu beharrekoa. Horrek oihartzun nabaria izango du, pentsa daitekeenez, euskal etxeekiko dirulaguntzen deialdian, eskabideak jasota momentu honetan erabakitze bidean den deialdi horretanxe.

Kulturan, bestela, hainbat produktu eta ekimen kolokan dabiltza. Hestualdian dago, esaterako, euskal kulturan hain erakunde pisu, historiko eta erreferentziala den Eusko Ikaskuntza. EIk ateratzen duen Euskonews aldizkari elektronikoa, esaterako, orain arte astekaria zena, hamabostean behin ateratzen hasia da eta etorkizuna argitzeke ikusten du. Kanpaina hasia dute lankidetza ekonomiko bila. Guk ere, EuskalKultura.com-en, ez dugu batere argi ikusten geroa eta borrokan ari gara segitu ahal izateko, sarean hamabi urte egon eta gero euskal kulturaren alde Diasporan daramagun lana egiten segitu ahal izateko. Datuak eskuratzen joan ahala adieraziko dizkizuegu.

Azkenik, egun hauetan Korrika ospatu duzuenei eta Aberri Eguna ospatu behar duzuenei, zorionak, bereziki aurten Mendeurrena betetzen ari den New Yorkeko Eusko Etxea-ri. Urtero Aberri Eguna elkarretaratze nagusia badu, aurten hitzordu oso berezia izango du, datorren asteko igandean, eta ohoratuko ditu, besteak beste, ehun urte hauetan lehendakari izan dituen lagun guztiak, Escolastico Uriona eta Valentin Aguirre-tik hasi --lehenengo biak hurrenez hurren-- oraingoz azken biak izan diren Itziar Albisu-Kobayashi eta, joan den urtarriletik, Aitzol Azurtzarengana iritsi arte. Zuekin gure atxikimendua, ongi pasa!

2013/03/22

Urte berriari ilusioz eta lanean ekiten, barnetegia eta danbor hotsak testuinguru

Sartuak gara urte berrian, ilusioz eta hamaika plan buruan biraka, EuskalKultura.com-i eutsi eta urrats berriak emateko. Hori da baikorra izateak dakarrena. Urtarrila hasita betiko legez ari gara lanean, gero gerokoak euskal esaldiak dioenari jarraiki. Urtero bezala sasoin honetan, Argentinan-eta, Ameriketako hego muturrean alegia, uda bizian daudenez, euskal etxeetako asko oporretan dira... ez guztiak, albisteen sailean aurretik iragarri eta gaur bertan argitaratu dugunez, egin berria baita, arrakastaz, Chascomusen Udaleku argentinarra, eta urtarrilero Necochean egiten duten Danborrada oihartzuntsua --barrunbatsua esan behar?--, berriz, aurten astebete aurreratu dute, pasatu berria den asteburura hain zuzen, hurrengo asteburuan Gizataldeen Azoka ospatu behar baitu hiriak, euskaldunak ere hor partaide. Bihar ematekotan gara munduko danborrada eta San Sebastian jaien berri.

Datorren asteburuan, bestalde, Donostian eta Diasporako beste mordoxka bat lekutan danborren hotsa nagusi den bitartean, Argentinako San Nicolas de los Arroyos herrian 'Munduan Euskaraz' programako ziklo berriko lehenengo barnetegia hasiko dute, bi asteko iraupenez, Hego Ameriketako zenbait herrialdetako lagunak (ikasle/irakasleak) bildurik. Nabarmentzekoa, HABEk hogeitik gora urtez bideratu duen ekimen honi esker, gaur egun bertan euskara irakasle direnak ez doazela Euskal Herritik: Diasporan jaiotakoak dira eta programa horren baitan hain zuzen ikasi dute euskaraz, EGA titulua lortu eta irakasle bilakatu arte.

 

2013/01/14

Azken agurra Kalifornian Jaime (Heguy) Brown-i eta gobernu berriaz

Aurrekoan aipatu genuen Jaime (Heguy) Brown neska gazte euskal-amerikarrararen heriotzaren berri. Joan den asteko astelehenean elizkizunak haren oroiz Los Banos bere sorterri kaliforniarrean egin zirelarik mundu bat jende eta mundu bat emozio bildu zuten. Jende askok, eta gazte askok egin zuten bat, urrutitik helduta ere, azken agurra emateko Jaime (irakurri Ieimi) lagunari. Familiak, euskal dantzariz jantzita joatea eskatu zien Estatu Batuetako hainbat lekutatik joateko asmoa agertu duten Jaime-ren lagunei, eta hala egin zuten euskaldun askok eta askok, Jaimek berak maite izango zukeen moduan.

Meza aita Lastiri pater euskal-kaliforniarrak eman zuen. Parte hartzaileen artean, herritar, auzoko, eskola-lagun eta lagun ez-euskaldunak asko, eta multzo handia nonahitik heldutako lagun euskaldunak ere. Esan bezala, asko zientoka eta milaka kilometro eginez bertaratuak. Meza euskal dantzaz, kantuz eta musikaz edertu zuten Jaimeren lagunek. Klikak ohoratu zuen Jaime, eta baita txistuak eta euskal dantzak ere, eta kantuak ere euskarazkoak hautatu zituzten gehienak aita Jean-Michel Lastirik eta familiak.

Chinoko Christian Jaureguy gazteak ohorezko agurra dantzatu zion zerraldoari, guztia eliz barnean. Zerraldoa bera dantzariek egindako arkupetik pasatu zen, Jaimek hain berea zeukan eta hainbeste maite zuen euskal musika bidelagun. Eta kiroldegian egin zen harrera-ekitaldia, hara bildu ziren lagun-dantzarien euskal jota-fandango eta arin-arin saiatu eta hunkituenen lekuko izan zen.

Neronek ez nuen bertaratzeko aukerarik izan, baina lagunek zehatz kontatu didate han bizitutakoa. Jendea, lekuak eta Jaime bera ongi ezagutzen ditudanez, aise kokatu ahal izan naiz bertan. Lagun horietako batek, John Ysursak, kronika bat idatzi du, ingelesez, eta NABOren webgunean ikus eta irakur daiteke, argazki adierazgarriz.

Gaurko zutabe honetan, bigarren gai bat aipatuko dut, gehienbat Diasporatik euskal politika distantziatik baina hartaz interesatuta segitzen dutenentzat. Jakina da, Urkullu lehendakari berriak, pasa den larunbatean zin egin zuela kargua Gernikan, eta izendatu ere izendatu dituela dagoeneko bere gobernuko sailburu izango direnak, zortzi, eta baita kolaboratzaile hurbil batzuk ere. Sailburuek, izan ere, gaur astelehen goizean bertan egingo dute kargua hartzeko zina. Lehenengo gobernu-bilera, berriz, bihar izango da.

Honekin, mugitzen hasia da dagoeneko gobernu berriaren martxa. Abiadura politean nahi genuke berritzen joatea berritu beharreko gainerako karguak, lehen bait lehen lanean has daitezen. Aurreko batean ematen nituen datak, hala egin nahi izanez gero, asko aurrera daitezke, eta berehala jakinarazo eta gertatzen diren Euskal Etxeen arloko izendapenak eta kargu-jabetze efektiboak .

Iruzkin hau idazterakoan ezagunak diren izenetan, Lehendakaritzako idazkari berria den Txus Peña, aurretik ere, Ibarretxerekin, kargu berean egondakoa aipa daiteke, eta Komunikazio alorrean Manu Castilla, EiTbtik heldua dena, eta Iñaki Bernardo, azken hau Bizkai Buru Batzarreko prentsaburu izatetik pasea eta Euskal Etxeeen alorra ezaguna duena, duela hogei bat urte berak baitzeraman, esaterako, kazetari legez, Euskal Etxeak aldizkariaren koordinazioaren ardura.

Gogora dezagun egun 'Kanpoan dauden Euskal Herritar eta Gizataldeentzako Zuzendaritza' Kanpo Harremanetarako Idazkaritzaren menpe dagoela, Lehendakaritza sailean, orain arteko organigraman bederen. Urkulluk eta bere ekipoak izendapen berriak egin arte, aurreko ekipokoek segituko dute jardunean.

Honi dagokionez, norbaitek galdetu du nolatan iragarri den datorren ostiralerako 2013ko Euskal Etxeen deialdi nagusiaren argitalpena EHAAn. Ohiko prozedura izan da azken urteetan honela egitea, denbora irabazte arren. Deialdia, beraz, baldintza eta diru-kopuru batzuetan egingo litzateke 21ean, baina geroztik ekipo berriak aldaketa edo moldaketarik nahiko balu, horiek ere argitaratzea baino ez legoke, deialdi osoa berriz ere egin behar izan gabe, eta prozesu osoa, beraz, gehiegi berandatu behar izan gabe, hori izaten baita urtero arazo, gauzak 'azkar' eginda ere deialdiaren emaitzak jakin orduko onenean udazkena izaten baita.

 

2012/12/17

Jaime (Heguy) Brown hil da Kalifornian 20 urteak betetzeke

Kaliforniatik etorri zaigu berri lazgarria: Jaime (Ieimi ahoskatu), datorren urtarrilaren 27an 20 urte betetzekoa zen Jaime Brown neskatila gaztea hil da, bi urtez minbiziaren kontrako burrukan ibili ondoren. Gaitza topatu ziotenean eman genuen orrialde hauetan kolpe haren berri. Orduan hasitako bidea amaitu da orain. Jaime neska ezaguna zen oso Los Banos eta San Frantziskoko euskal gazte-giroetan, eta baita oro har NABO eta Estatu Batuetakoetan ere, dantzari eta bere herriko eta San Frantziskoko euskal komunitateetako kide gisa partaide aktiboa baitzen, esaterako NABO Udalekun --haur partaide eta ondoren gazte laguntzaile gisa-- eta baita bere inguru kaliforniarreko eta NABO mailako gazte ekimenetan ere.

Bere heriotzaren berriak jende asko hunkitu du, lehenago bere gaitzaren berri izateak egin zuen bezalaxe. Ez da erraza izan berarentzat ezta familia eta lagunentzat ere. Azken boladan, ondoezak zegoela Stanfordera eraman zuten atzera, ospitalera, baina deus egin ahal ez zutelarik, etxeratua zen berriro ere. Elizkizunak datorren astelehenean izango dira eguerdiko 12etan bere jaioterrian, Los Banos-en, bertako eliza katolikoan, eta bertan izango dira Los Banoseko Euskal Etxeko kideak, San Frantzisko eta inguruko euskal etxeetakoak, eta oso inguru zabal batetik bertaratuko diren lagun asko --zahar eta gazte andana bilduko da zalantzarik gabe--, izan ere lagun asko zituen neskatoa baitzen Jaime (Jamie idazten zioten beste batzuk), eztia, partaidea, laguna, dantzaria, errotik euskaltzalea. Eta bizitzen hasi gabea ia.

Familiak, azken agurra egiteko, bere euskal jantzietan, dantzari jantzietan joatea eskatu die inguratzeko asmoa duten lagunei. Salt Lake City-ko Marcel Gaztambidek eta Chinoko Christian Jaureguy-k dantzatuko diote agurra, eta beste hainbatek bat egingo du eurekin, hantxe bertan fisikoki eta baita gogoz Estatu Batuetako eta Diasporako beste hamaika lekutatik eta Euskal Herritik beretik ere.

Familia eta lagun hurbilei gure doluminak. "Azken agurren garaia" kantatuko diogu geuk ere, Udalekun egiten genuen bezalatsu, suaren inguruan besoak harturik, begiak hunkituta.

[Gaurko egunerako beste iruzkin bat neukan prestatua, baina Udalekun ikasle eta euskalgintzan lankide izan genuen Jaimeren heriotzak gerorako utzi ditu besteak. Beste hainbat bezala, neure gogoa ere Los Banosen izango da astelehenean, bat eginez, euskal dantzariz jantzita, zinez hunkiturik dagoen euskal familia zabaleko kide. Ez adiorik Jaime]

-Jaimeren obituarioa, hemen

2012/12/06

San Martin, Sandy-ren NYeko euskal kaltetuak eta Eusko Jaurlaritza berria

Azaroak 11 egin zituen joan den igandean, eta Euskal Herriko bazter askotan San Martin eguna ospatu zuten, txerribodari eta txerria hiltzeari lotutako data, hainbat euskal herritan herriko festak, eta hainbat euskal herritarren eguna, Martin edo Mattin euskal izendegiko izen tradizionalenetarik baita. Diasporan ere ospatzen dute leku batzuetan. Gogora datozkit une honetan, Estatu Batuetan, Renoko Zazpiak Bat euskal etxea, eta urtero San Martin egunari lotuta egiten duten bilkura eta afaria; eta Madrilgo Euskal Etxean ere San Martin kari egin ohi duten babarrun jate eta elkarretaratzea, aurten ere joan den igandean egin zutena.

Aurreko asteetan, urriko azken egunetan, Paraguaiko eta Argentinako euskal asteak joan dira. Paraguaikoaz artikulua argitaratuko dugu datozen egunetan. Munduaren bestaldean, Kirmen Uribe idazle ondarroarra gustura ibili da Japonian, zenbait hitzaldi eta solasaldi ematen/konpartitzen eta 'Bilbao-New York-Bilbao' eleberriaren japonierazko edizioa aurkezten. Batzuek esango dute oraindik euskararekin ezin dela urrun iritsi. Berlinen ere egina dute euren Euskal Zinemaldia, arrakastaz, euskal zine kontuetan euskal etxeak ere zabaltzaile polita izaten ari baitira nazioartean, laburmetraien zein luzemetraien kasuan.

Bitartean gero eta lodiago dator EuskalKultura.com-en egunero argitaratzen dugun agenda, hamaika ekitaldi eta hitzordurekin han-hemenka munduko mutur batetik bestera. Eta soilik gertatzen direnen zati txikitxoa baino ez dugu argitaratzen, berez andana ederra baita munduan etengabe euskal gakoz gauzatzen diren deialdi eta ekimenak. Ekitaldion artean, datorren larunbatean New Yorkeko Euzko Etxeak bere egoitzarako egin duen deialdia azpimarratu nahi dut hemen, berezia: pintxo-afaria da, atzealdean Sandy urakanak New York astindu zuenean bertako euskaldunen artean kaltetuta suertatu zirenen aldeko hitzordu solidarioa, izan ere kalteak izan eta hainbat egun eta astez argindarrik gabe eta egoera txarrean gelditutakoen artean euskal etxeko bazkideak eta euskal komunitateko kideak ere egon baitira [eguneratua 2012-11-16an: ekitaldi hau atzeratu egin du Eusko Etxeak antolatzaile nagusiaren osasun arazo batzuk kari, barkamena eskatuz eragozpenengatik eta data berria finkatu bezain pronto aditzera emango duela esanez].

Bukatzeko, askok galdetu didazue Jaurlaritza berriaz, noiz, nola, nork eta euskal etxeei dagokienez espero daitekeen egutegiaz. Ez naiz neu kontu horietan aditua, baina galderei erantzunez esan dezaket epeak honela daudela eta honela ibil daitezkeela euskal etxeei dagokienez: Eusko Legebiltzarra datorren asteartean, azaroaren 20ean, osatuko da. Saio horretan eratuko da Legebiltzarreko mahaia eta hautatuko da ganberaburua. Ondotik, bigarren osoko bilkura baterako deia egingo da, hurrengo 20 egunen barruan, eta bigarren bilera horrek erabakiko du parlamentarien bateraezinezko egoerez. Ondotik etorriko da Lehendakaria hautatzeko deituko den bilkura. Beraz, espero da hilabete baten buruan, eguberriko egunen aurretik hautatzea Legebiltzarrak Lehendakari berria. Iñigo Urkullu jeltzalea izango da hori, eta seguruenik bakarrik alderdiko jeltzaleko lagun eta kideek osatuko dute bere gobernua, ez baitirudi koaliziriorik eta kanpoko sostengu iraunkorrik ere aurrera egiteko aukera daukatenik.

Honela gertatzen bada eta Lehendakaria urtea amaitu aurretik hautatzen badute, karguari zin egin --Gernikako Arbolaren aurrean, zutunik, Agirreren formula erabiliz, Urkuluuk berak adierazi duenez-- eta berehala osatu beharko luke gobernua. Sailburu izendatutakoek euren lantaldeak eratzen joango lirateke eta espero da hurrengo mailetako izendapenak hortik aurrera gertatzea eta gauza uratarrilean eta otsail-martxoan egokitzen joatea. Kanpoko Euskal Gizataldeen kasuan, arloko lehenengo izendapena Kanpo Harremanetarako idazkariarena da (egun jardunean Guillermo Echenique da eta aurrekoa Iñaki Aguirre izan zen) eta honek beharko du izendatu euskal etxeekiko harremanez arduratzen den Kanpoko Euskal Herritar eta Gizataldeentzako zuzendaria (egun jardunean Julian Celaya, eta lehenago Josu Legarreta izan zen). Izendapen hori, esan bezala, onenean urtarrilean gerta daiteke eta hortik aurrera epe bat behar zaio eman bulegoan sartu berriari bere eginbehar berriez eta aurrean daukan panoramaz jabetzeko. Bitartean, epe baterako aurrekontua luzatu ostean, gobernu berriaren lehenengo zeregina 2013ko aurrekontu berria egitea izango da, onenean martxoan aurkezteko. Horrek argazkituko du gauden egoera eta datorkigun urteko joko-zelaia zehaztuko.

2012/11/15

Hauteskundeen segidan, Paraguai eta Argentinako Euskal Asteak

Egiari zor, lerro hauek irakurtzen ari zarenean, lagun irakurle, gehiago jakingo duzu zuk Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeez neuk baino. Hauteskunde egunak bidaian harrapatu nau, Paraguaiko lurretarako bidaian, orain abiatzen ari den aste berrian --22an hasia den honetan-- Argentinako Euskal Aste Nazionala izateaz gain, Paraguai ere berea ari baita ospatzen, jarraian egiten duen bigarrena, eta hor egoteko ari bainaiz momentu honetan etxetik kanpo, hegazkinean.

Donostiako bulegotik esan didate honez gero, behin behineko emaitzak EAJ-PNV 27, EH Bildu 21, PSE-EE-PSOE 16, PP 10 eta UPyD 1 izan direla. Beraz, argi dirudi hurrengo lehendakaria, modu batera edo bestera, Iñigo Urkullu jeltzalea izango dela. 

Espero zen bezala, horrek aldaketa ekarriko du panorama politikoan, zeinu diferenteko Jaurlaritza bat ekarriz, abertzalea seguruenik --nahiz eta alderdien arteko negoziaketen zain egon behar--, horrek ere eragina izan dezakeelarik Euskal Etxeen eta Zortzigarren Probintzia deitua den horren gerorako urratsetan.

Bitartean, kasu handia edo txikia eginez Euskadin gertatzen denari, joan den larunbatean, urriaren 20ean, egutegi propioari segitu diote esaterako Paraguain, lehenengo harria ezarri baitute --balizko harria-- Asunciondik ortubetera, Misiones probintzian dagoen San Juan Bautista herrian euskal etxe bat sortzeari. Ekitaldia, bertako agintariek erabat babestuta egin zen, eta euskal partaidetza aldetik, bertako euskal arbasodunez gain, Asunciondik Jasone Euskal Etxeko agintariak eta 15 bat kide bertaratu ziren --horretarako propio errentatutako beste hainbeste eserlekuko omnibusean-- Hector Izaguirre lehendakaria buru; eta Buenos Airestik propio bidaiatu zen baita ere Eusko Jaurlaritzaren Argentina, Brasil, Paraguai eta Uruguairako ordezkaria, Elvira Kortajarena; izan ere larunbateko hau eta Euskal Astea bera bere bultzadarekin egin baitira.

Paraguaiko egitarauari dagokionez, gaur astelehena, goizean bilerak egingo dira bertako Administrazioarekin, gehienbat kultura arloko solaskideekin. Iluntzean eta datozen egunetan jarraipena emanez, Gernikako Bonbardaketaren 75. Urteurreneko erakusketa zabalduko da, Joseba Gotzon kantari portugaletetarraren emanaldia ere heldu da eta bilera eta kontaktu ofizial gehiago gauzatuko dira, turismo eta elebitasunaren arlokoak bereziki (Paraguaiko hizkuntza baita guarania eta erronka handiak dauzkate hizkuntzaren presentzia arlo guztietan indartzeko eta horretan euskara egiten ari den bidea interesgarria omen zaie oso) eta Elvira Kortajarena harat-hunat paseatuz.

Segituko dugu hizketan Paraguaiz. Hemengoa asteazkenean bukatuta, ostiralean Rosariorako (Santa Fe, Argentina) bidea hartuko dut, Euskal Argentinar Aste Nazionalean parte hartzeko eta Rosarioko Zazpirak Bat Euskal Etxearen Mendeurrenari ere ohore egiteko. Segi pixkor!

2012/10/21

Ikasturte berria hasten... eta etzi zozketa!

Irailean sartu gara eta Europan eta Euskal Herrian honek gehienbat ikasturte berriaren hasiera markatzen du, ikasleen kasuan, baina baita lanean ari den populazio guztiaren 'reentrée'a ere uda eta opor-giroko sasoinaren nagiak kenduta. Hego Hemisferiotik irakurtzen digutenek ez dute halakorik biziko, neguan baitabiltza eta ikasturteak eta lanurteak segitu besterik ez baitu egiten egunotan, ohiko ektibitatean.

Atzo neu idazten ari naizen Donostian estropada-giroa eta eguzkia nagusi baziren, gaur euriak agurtu du urte bukatu arte geratzen zaizkigun lau hilabeteetako lehenengoaren aurreneko laneguna. Goizeko zortzietan ohiko auto-pilaketak itzuli dira eta abuztuosteak dakarren 'normalizazio'rako bidea heldu da.

Abuztuan gauzak ez dira batere gelditu, baina, Diasporan eta munduan oro har. Albisteen sailean aipatzen dugu, baina abuztua, esaterako, 'Buenos Aires celebra' antolamenduarekin bukatu zen hiriburu argentinarrean, arrakasta handiz, bertako euskal etxeek eta euskal gizataldeak erabat lagundu baitzuten aldi bakoitzean herrialde baten erakuslehio izatea helburu duen ekimen honen edizio euskaldunean. Bigarren urtea zen Euskal Herriak Argentinan dauden gainerako herri eta nazionalitateen parean bere egun hau ospatzen zuena eta aurreko urtean baino partaidetsuago eta oihartzuntsuago garatu zela behar da esan.

Euskal festa eta ospakizunak nonahi izan dira azken hilabetean, Ipar Amerikeriketako euskal pikniketatik hasita (gaur bertan jai da Estatu Batuetan, Labor Day, eta hiru eguneko asteburu luze honetan Chinoko Euskal Etxeak, Kalifornia hegoaldean, bere piknik eta euskal festa garrantzitsua ospatu du) eta oraindik ere hala datoz, datorren astean Marin-Sonoma County-ko euskal etxearenarekin eta oraindik ere datozen aste eta hilabeetan etorri behar duten Euskal Kantari Eguna (Roklin-en) eta beste zenbait tarteko.

Baina Euskal Herrian bertan, informazioetako beste batean gogora ekartzen dugunez, bihar hasiko da Gaztemundu, Ipar eta Hego Ameriketako euskal etxeetako euskara irakasleak partaide. Berehala ditugu, besteak beste, Sydneyko euskal etxeak antolatuko duen Diada eguna, Bordeleko Eskual Etxearen Ondarearen Eguna, Madrilgoen Euskal Astea, Brasilgo Euskal Astea, Paraguaikoa, Argentinakoa... euskal etxeak beti antolatzaile eta langile euskal kulturaren eta izate edukidunaren alorrean.

Berri txarren artean, joan den asteburuan Ibarretxe administrazioarekin Euskadiren Mexikoko Ordezkari izan zen Iñaki Ruiz Cuestaren heriotza izan dugu Mexikon, eta aurreko egunetan ere, abuztuaren 27an, Jorge Gilabert lagun eta kolega hil zitzaigun Argentinako Tandilen. 'Alma Vasca' astekaria sortu eta urtetan, mila aleetara iritsi arte astez-aste idatzi eta albisteak bilduz osatu zuen pertsona langile fina zen Gilabert. Datozen egunetan eskainiko diogu merezi zuen aipua eta azken agurra buletin eta webgunean.

Datozen egun, aste eta hilabeteetan jonago gara bestela ere EuskalKultura.com proiektuaren berri ere ematen. Gogor segitzen dugu apustuarekin, kinka ekonomikoak batere laguntzen ez duen honetan. Berritasunak ere iragarriko ditugu, eta luma berriak emendatuko gure orrialdeetara. Lau hilabete ditugu urtea bukatu artean. Bitartean, biharko alean espero zaitugu gure eguneroko hitzordu honetan. Izan ongi!

PS: Ez ahantzi garaiz zaudela etzi egingo dugun zozketan parte hartzeko. 'Euskera para dummies' liburuaren hiru ale oparituko ditugu. Harpidedun guztiek har dezakete parte (honezkero ez bazara, aski duzu hemen harpidetzearekin). Aski da harpidedun batek bere lagun edo ezagun bat harpidetzea eta bion datuak e-mail batean info@euskalkultura.com helbidera helaraztea. Irabazle suertatu ezkero euretako bakoitzak liburuaren ale bana jasoko du eta hirugarren ale bat emango zaio irabazleak hautatzen duen euskal etxeari, euskal etxeko liburutegiari edo euskara irakasleari. Animatu eta parte hartu!

(zozketaren emaitzak, hemen)

2012/09/03

Euskal asteak, Pehuajó, Gaztemundu-eta aipagai... Irailaren 3an itzuliko gara

Aurreko urteetan bezala, EuskalKultura.com-ek ez du abuztuan buletina kaleratuko: abuztuaren 3koa azkena izango da, irailaren 3an, astelehenez, eguneroko emisioa berreskuratu arte. Bitartean, webgunea modu apalean eguneratzen joango gara eta hilabete hau, gauza lasaiago hartzeko eta iraileko rentrée-ari behar bezalako indarrez ekiteko baliatuko dugu.

Izan ere, munduko euskaldunekin daukagun engaiamendu azkarrari gogor eusteko indar berriak ari gara biltzen eta irailetik aurrera urtea bukatzeko geratzen diren lau hilabeteei etekin eta aurrerabiderik handiena ateratzearren egingo dugu lan. Geure ekonomiari eta sistema berari astintzen dion eta kolpatzen gaituen krisialditik, gogoa eta kemena galdu ordez goiari eutsi nahi diogu eta azken 11 urteotan inteneten euskal diasporaren aldeko proiektu honetan lanean euki gaituzten asmo eta ilusioei heltzen segitu nahi dugu. Emango dugu irailetik aurrera honen guztiaren berri.

Japonian, datozen egunotan, Tokyoko Euskal Etxea eta Euskal Herriko eta Japoniako ikertzaile eta unibertsitateak tarteko, euskal jolas, joko eta kirol tradizionalei buruzko saioak egingo dituzte abuztuaren 11ean.

Abuztuan zehar, Estatu Batuetan esaterako, bata bestearen atzetik atorriko dira udan bertako euskal etxeek egiten dituzten piknik eta jaialdiak, hala nola datorren astetik hasita Gardnerville, Mountain Home, Yakima-Seattle, Battle Mountain, Buffalo, Rock Springs, Rhode Island edota San Frantziskoko Basque Cultural Center-en. Iraila, ohi bezala, Kaliforniako Chinoko euskal piknik eta bestarekin hasiko da, Labor Day deitzen den asteburuan, festak 1 eta 2an, eta 3a, astelehena, jai-eguna izanik.

Argentinan neguan daude eta neguko oporra pasatu zelarik, euskal etxeek urteko egutegiari segitzen diote. Seguruenik ekimenik oihartzuntsuena abuztuaren 26an egingo den 'Buenos Aires celebra'ren Euskal Herriari eskainitako edizio berria izango da, euskaraz 'Buenos Airesek Euskal Herria ospagai' edo 'Buenos Airesek Euskal Herria ospatzen du' itzuliko genukeena.

Irailaren hasierak aurtengo Gaztemunduren hasiera ere markatuko du, irailaren 3an, astelehenarekin, hasiko baita 2012ko saioa, aurten jakina denez euskal etxeetako euskararen presentzia eta irakaskuntzari eskainia. HABEko Euskara munduan programako Kinku Zinegi koordinatzaile, hamabost jende arituko dira partaide irailaren 14era arte Argentina (10), Kolonbia (1), Estatu Batuak (2) eta Uruguaitik (2) etorriak.

Iraila izango da baita ere Sao Pauloko Euskal Brasildar Etxeak bere Euskal Aste brasildarra egiteko iragarri duen data. Geroago etorriko dira Kolonbiakoa (ustez) eta Perukoa, azken honetan aurten bete diren Limako Arantzazuko Amaren Kofradiaren 400 urteak ospatuko dituztelarik zenbait ekitaldiz. Eta baita Argentinako eta Paraguaiko Euskal Asteak ere, biak aldi berean. Asunciongo euskal etxe paraguaitarrak Gernikako bonbardaketaren 75. urteurreneko erakusketa zabalduko du Jaurlaritzaren eskutik, eta bertara joango da Elvira Kortajarena, inaugurazio horretara, San Juan Bautistako euskal etxe berriaren fundazio-ekitaldira eta Estatutuaren Eguna (urriaren 25ean) bertan ospatzera, aipatu Paraguaiko Euskal Astearen baitan. Aurten Santiagoko Eusko Etxearen mendeurrena ospatzen ari den Txilek ez dakit momentu honetan besterik egingo duen.

Bukatzen hasteko, gogoratuko dugu duela bi egun zabaldu dela, EuskalKultura.com-ek antolatuta, 'Euskera para dummies' liburuaren aleen bigarren zozketa, Editorial para dummies argitaletxea kolaboratzaile. Parte hartzeko, aski da zure lagun bat harpidetzea, hura ados dagoela. Ondoren info@euskalkultura.com helbidera idatzi eta zure izen-deitura, emaila eta posta arrunteko helbidea ipini eta baita harpidetu duzun lagunarena ere; eta gehitu zure euskal etxearen edo oparia bidali nahi diozun euskal etxe baten izena. Irabazle suertatzen bazara, zuk eta zure lagunak ale bana jasoko duzue 'Euskera para dummies' liburuarena, emailean adierazi duzuen helbidera posta zertifikatuz bidalia; eta jirugarren ale bat bidaliko diogu hautatutako euskal etxeari ere. Irailaren 4era arte har daiteke parte eta emaitzak irailaren 5ean adieraziko dira webgunean eta buletinean.

Gaurko azken puntuan, Argentinako euskal etxe bateko lagunak ekarri nahi ditut gogora, Buenos Aires probintzia barnealdeko, Pampa probintziaren ondoko Pehuajoko Etxe Alai euskal etxeko lagunak, bereziki Hilda eta Kela Gorri Arrese, adineko bi emakume, ikaragarri sasoin handikoak. Eurak, Pehuajoko hainbat lagunekin batera, 'Saski Naski' izeneko liburuko edo koaderno baten egile dira eta egunotan helarazi didate Donostiara, aspaldian Pehuajon bizi izandako Esther Etxeberriaren bitartez. Mila esker hirurei. Alanbreko koaderno edo liburu honek 246 orrialde ditu eta Pehuajoko Euskal Etxearen 1956-2011 arteko 55 urteen ibilbidea errepasatzen du hainbat argazki, artikulu eta testuekin. Euskal Herriarekiko eta euskal kulturarekiko maitasuna dario bazter guztietatik eta argi dago gogo eta borondate handiz egina dagoela, duintasunez, eta eskuzabaltasun, dedikazio eta bihotz handiz. Honelako liburu bat irakurrita, klarki ikusten da Euskal Herria bere seme-alaba eta ondokoak eta euskal nortasuna mantendu nahi dutenak iristen diren puntuetaraino iristen dela. Eskerrik asko eta zorionak.

Irailaren 3an itzuliko gara buletinarekin, eta bitartean ohiko helbideetan segituko dugu. Izan zoriontsu.

2012/08/03

bisita